De Wet BIG in crisis- en noodsituaties

In crisissituaties kan gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid om ook voormalig BIG-geregistreerde zorgverleners en zij, die in opleiding zijn voor een BIG-registerberoep, in te zetten in de zorg. Van een crisissituatie kan sprake zijn als door een onverwacht grote toestroom van patiënten een ernstig tekort aan zorgverleners ontstaat waardoor noodzakelijke zorg niet meer zou kunnen worden geleverd, zoals in geval van een pandemie. 

De werkgever moet goede afspraken maken over de voorwaarden waaronder deze niet-BIG-geregistreerden in een crisissituatie zorg verlenen. Ook dan moet worden voldaan aan de normen voor goede zorg (Wet kwaliteit, klachten en geschillen in de zorg). Dat betekent bijvoorbeeld dat zij voor zover nodig onder supervisie werken. Op grond van de Wet BIG mogen zij alleen in opdracht voorbehouden handelingen uitvoeren.

Hieronder wordt toegelicht welke wettelijk eisen gelden ten aanzien van de voorbehouden handelingen.

Wat zijn voorbehouden handelingen?

Voorbehouden handelingen zijn bij wet aangewezen medische handelingen die in beginsel zodanige risico’s voor de gezondheid van een patiënt met zich meebrengen, dat zij slechts door een voldoende deskundige persoon mogen worden uitgevoerd. Wie deze handelingen beroepsmatig, zelfstandig mogen uitvoeren, staat in de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG). De Wet BIG kent uitsluitend zelfstandige bevoegdheden toe aan BIG-geregistreerde zorgverleners. Op Rijksoverheid.nl vindt u meer informatie over voorbehouden handelingen en wie deze mogen uitvoeren.

Voorbehouden handelingen in noodsituaties

In een noodsituatie mag iedereen voorbehouden handelingen naar beste weten en kunnen uitvoeren. Er is sprake van een noodsituatie als het verrichten van een voorbehouden handeling plotseling dringend noodzakelijk is en er geen bevoegde zorgverlener beschikbaar is om die handeling tijdig uit te voeren. Buiten een noodsituatie mogen voorbehouden handelingen alleen beroepsmatig worden uitgevoerd door zelfstandig bevoegden en door anderen in opdracht van een zelfstandig bevoegde.

Voorbehouden handelingen in opdracht

Een zelfstandig bevoegde zorgverlener mag van zijn bevoegdheid tot het verrichten van een voorbehouden handeling slechts gebruik maken, als hij daarvoor ook bekwaam is. Ook mag hij aan een niet-zelfstandig bevoegde persoon opdracht geven tot het uitvoeren van die voorbehouden handelingen bij een patiënt. De Wet BIG stelt daaraan voorwaarden.

Voorwaarden voor de opdrachtconstructie

De volgende voorwaarden gelden om voorbehouden handelingen in opdracht te mogen uitvoeren:

  • De opdrachtgever, bijvoorbeeld een arts, moet redelijkerwijs kunnen aannemen dat de opdrachtnemer beschikt over de bekwaamheid (kennis en kunde) die vereist is om de handeling uit te voeren;

  • De opdrachtnemer volgt de aanwijzingen van de opdrachtgever op; 

  • De opdrachtgever houdt voor zover nodig toezicht en kan zo nodig ingrijpen (toezicht en tussenkomst).

De opdrachtgever moet in het BIG-register zijn ingeschreven. Zie voor meer informatie Rijksoverheid.nl.

Kader van de KNMG voor werken onder supervisie

De KNMG heeft voor het werken onder supervisie een kader met voorwaarden opgesteld. Het kader van de KNMG wordt onderschreven door de Inspectie Gezondheidszorg Jeugd (IGJ).

Tijdelijke maatregel i.v.m. de coronacrisis

Het kader van de KNMG en het VWS-kader voor de tijdelijke ‘inzet van voormalig verpleegkundigen en artsen’ moeten in samenhang gelezen worden. Wat betreft de inzet van voormalig artsen die niet aan het VWS kader voldoen (omdat bijvoorbeeld hun BIG-registratie vóór 1 januari 2018 was beëindigd of omdat zij geen recente praktijkervaring hebben), geldt als richtlijn dat ze onder supervisie mogen werken conform het KNMG-kader, mits ze voldoen aan de daarin genoemde voorwaarden.